ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳು "ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು"ದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ತಲ್ಪಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿ ಕಾಡು, ಜನ, ಪ್ರೇಮ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದ ಕಡಲ ನಡುವೆ ನೀವು ನಿಂತಿರುವ ಅನುಭವ ಆಗದೆ ಇರದು.
ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಕಾಡಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಥೆ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತ ಹೊಣೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಮಯ್ಯನ ಮದುವೆ ತಯಾರಿ ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಮಕಥೆ ಅಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳು, ಹಳ್ಳಿ ಜನರ ಅಮಾಯಕ ಬದುಕು, ಮೂಢ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಂಘರ್ಷ — ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತವೆ. ನೂರಾರು ಪಾತ್ರಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊತ್ತು, ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಕೇವಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಲ್ಲ — ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪಾತ್ರ.
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಭಾಷೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಆಡುಮಾತು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ಮಿಶ್ರಣ, ಮತ್ತು ಅವರದೇ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಮಯ ಗದ್ಯ — ಇವು ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಓದಿನ ಅನುಭವ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೂ, ಕಥೆಯಿಂದ ಅಗಲಿದ ಪಾತ್ರಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಓದುಗನಿಗೇ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಇದರ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಚಿನ್ನಮ್ಮ, ತಿಮ್ಮಕ್ಕ, ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಂತ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ವರ್ಣನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ವಾಸನೆ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಓದಿದಾಗ ನೂರಾರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ವೈಭವ ಕೂಡ — ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಹೋಗುವ ಅನುಭವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನನ್ಯ. "ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು" ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಅಲ್ಲ — ಅದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹೆಮ್ಮೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅನಿವಾರ್ಯ.